Πώς μελετάται η επίδραση του βελονισμού στην αντίληψη του πόνου; Η έρευνα εξετάζει τοπικές αποκρίσεις, νευρικά σήματα και την επεξεργασία του ερεθίσματος από τον εγκέφαλο. Η εξήγηση ενός πιθανού μηχανισμού δεν αποδεικνύει ότι η ίδια προσέγγιση είναι αποτελεσματική για κάθε αιτία πόνου. Τα κλινικά δεδομένα χρειάζεται να διαβάζονται για τη συγκεκριμένη κατάσταση και με τους περιορισμούς κάθε μελέτης.
Οι απεικονιστικές και κλινικές μελέτες προσφέρουν διαφορετικά είδη πληροφοριών. Η καταγραφή μιας βιολογικής απόκρισης δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση ανακούφισης ή διάρκειας του αποτελέσματος για έναν συγκεκριμένο άνθρωπο.
Πώς ο βελονισμός ανακουφίζει τον πόνο: ο μηχανισμός δράσης
Η απόκριση ξεκινά τοπικά, μόλις εισαχθεί η βελόνα. Η μηχανική μεταγωγή σήματος, δηλαδή το μηχανικό τράβηγμα της βελόνας, προκαλεί μια αλληλουχία βιοχημικών σημάτων στον περιβάλλοντα συνδετικό ιστό. Αυτή η δραστηριότητα ωθεί τα μαστοκύτταρα του δέρματος (η πρώτη γραμμή άμυνας του σώματος) να απελευθερώσουν ισταμίνη, σεροτονίνη και αδενοσίνη στον ιστό. Τα σήματα αυτά διεγείρουν στη συνέχεια τις νευρικές απολήξεις, στέλνοντας μηνύματα σε περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται στην επεξεργασία και τη ρύθμιση του πόνου.
Επιπροσθέτως, και άλλοι μηχανισμοί, όπως το «ο πόνος αναστέλλει τον πόνο», μπορεί να αποτελούν μέρος των μηχανισμών με τους οποίους ο βελονισμός ανακουφίζει το άλγος.
Ο βελονισμός στο μικροσκόπιο: τι δείχνει η σύγχρονη απεικόνιση
Οι πιο πρόσφατες εξελίξεις στην απεικόνιση έχουν κάνει τις κάποτε άγνωστες επιδράσεις του βελονισμού ολοένα και πιο ορατές. Η Λειτουργική Απεικόνιση Μαγνητικού Συντονισμού (fMRI) υψηλού πεδίου δείχνει πώς η διέγερση με βελόνες σε συγκεκριμένα σημεία βελονισμού σχετίζεται με μεταβολές στην εγκεφαλική δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών που εμπλέκονται στην επεξεργασία του πόνου και τη συναισθηματική ρύθμιση.
Παράλληλα, η απεικόνιση με μαλακές ακτίνες Χ έχει καταγράψει ανοσοκύτταρα που κινούνται προς τις βελόνες βελονισμού, όπου απελευθερώνουν μεσολαβητές του πόνου. Ακόμη και ο υπέρηχος βοηθά τους ερευνητές να παρατηρήσουν σε πραγματικό χρόνο την κυματοειδή επίδραση του τραβήγματος μιας βελόνας και το πώς οι επιδράσεις αυτές μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με το σημείο τοποθέτησής της.
Συνολικά, οι ανακαλύψεις αυτές αρχίζουν να σκιαγραφούν πώς ένα εντοπισμένο ερέθισμα μπορεί να μεταδοθεί σε όλο το σώμα, συνδέοντας τον περιφερικό ιστό, τις ανοσολογικές αποκρίσεις και τα δίκτυα επεξεργασίας του πόνου στον εγκέφαλο. Επιπλέον, σε ψυχολογικό επίπεδο, η απλή προσμονή του θεραπευτικού αποτελέσματος παίζει και αυτή τον δικό της ρόλο. «Η προσδοκία και η πίστη στη θεραπεία, εν μέρει μέσω των κυκλωμάτων ανταμοιβής του εγκεφάλου, μπορούν επίσης να συμβάλουν στην ανακούφιση από τον πόνο που επιτυγχάνεται με τον βελονισμό».
Λειτουργεί ο βελονισμός πέρα από το φαινόμενο placebo;
Άρθρο που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο Journal of Pain κατέδειξε ότι τόσο ο πραγματικός όσο και ο εικονικός (sham) βελονισμός λειτουργούν και μπορούν να προσφέρουν ανακούφιση, απλώς όχι εξίσου. Με τον πραγματικό βελονισμό αναφέρθηκε ανακούφιση μεγαλύτερης διάρκειας, έως και 12 εβδομάδων, ενώ η ανακούφιση από το φαινόμενο placebo μειώθηκε μετά από μερικές εβδομάδες.
Ο πραγματικός βελονισμός δημιουργεί έναν μικροτραυματισμό που απελευθερώνει πλήθος χημικών ουσιών. Το κεντρικό νευρικό σύστημα, επομένως, ενεργοποιεί τους φυσικούς μακροπρόθεσμους μηχανισμούς επιδιόρθωσης του σώματος.
Αν σας ταλαιπωρεί επίμονο άλγος, διαβάστε περισσότερα για τον βελονισμό για τον χρόνιο πόνο και για τον ιατρικό βελονισμό στο ιατρείο Satory.
Τι σημαίνουν αυτά για μια επίσκεψη στο Satory
Η συζήτηση για τον πόνο ξεκινά από το ιστορικό και την υπάρχουσα διάγνωση, όχι από την επιλογή τεχνικής μέσω ενός άρθρου. Στο Satory στο Μαρούσι μπορείτε να ενημερωθείτε για τις μεθόδους ιατρικού βελονισμού και να θέσετε τις ερωτήσεις σας σε προσωπική αξιολόγηση. Για θεματική ανάγνωση υπάρχουν οι ενότητες χρόνιου πόνου και κεφαλαλγιών και ημικρανιών. Η επιλογή μεθόδου και η συνέχιση της φροντίδας σας συζητούνται με τον κατάλληλο επαγγελματία υγείας.
Τα αποτελέσματα μιας έρευνας αφορούν τον πληθυσμό και τη διαδικασία που μελετήθηκαν. Δεν προσδιορίζουν από μόνα τους τη διάρκεια ή τη συχνότητα των δικών σας συνεδριών. Η παρούσα ενημέρωση δεν αποτελεί λόγο διακοπής ή αλλαγής φαρμακευτικής αγωγής.
Συχνές ερωτήσεις για τον βελονισμό και τον πόνο
Πώς ανακουφίζει ο βελονισμός τον πόνο;
Η εισαγωγή της βελόνας προκαλεί τοπικά μια αλληλουχία βιοχημικών σημάτων στον συνδετικό ιστό. Τα μαστοκύτταρα του δέρματος απελευθερώνουν ισταμίνη, σεροτονίνη και αδενοσίνη, οι νευρικές απολήξεις διεγείρονται και στέλνουν μηνύματα στις περιοχές του εγκεφάλου που επεξεργάζονται και ρυθμίζουν τον πόνο.
Τι δείχνουν οι απεικονιστικές μελέτες για τον βελονισμό;
Η λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI) συσχετίζει τη διέγερση συγκεκριμένων σημείων βελονισμού με μεταβολές στην εγκεφαλική δραστηριότητα. Η απεικόνιση με μαλακές ακτίνες Χ έχει καταγράψει ανοσοκύτταρα να κινούνται προς τις βελόνες, ενώ ο υπέρηχος δείχνει σε πραγματικό χρόνο την επίδραση της βελόνας στον ιστό.
Είναι το αποτέλεσμα του βελονισμού απλώς placebo;
Σύμφωνα με μελέτη στο Journal of Pain, τόσο ο πραγματικός όσο και ο εικονικός βελονισμός προσφέρουν ανακούφιση, όχι όμως εξίσου. Η ανακούφιση από το φαινόμενο placebo μειώθηκε μετά από μερικές εβδομάδες, ενώ με τον πραγματικό βελονισμό διατηρήθηκε για μεγαλύτερο διάστημα.
Πόσο διαρκεί η ανακούφιση από τον πόνο μετά τον βελονισμό;
Στη μελέτη του Journal of Pain αναφέρθηκε ανακούφιση έως και 12 εβδομάδων με τον πραγματικό βελονισμό. Η διάρκεια διαφέρει ανάλογα με την πάθηση και τον κάθε ασθενή, γι’ αυτό το θεραπευτικό πλάνο καθορίζεται από τον ιατρό μετά από αξιολόγηση.
Βιβλιογραφία
- Schlaeger J, Steffen A, Takakura N. Long-lasting effect of penetrating acupuncture among responders: Double-blind RCT of acupuncture for vulvodynia. The Journal of Pain, 2025; 38.
- Takakura N, Takayama M, Kawase A, Kaptchuk TJ, Kong J, Vangel M, Yajima H. Acupuncture for Japanese Katakori (Chronic Neck Pain): A Randomized Placebo-Controlled Double-Blind Study. Medicina (Kaunas). 2023 Dec 9;59(12):2141.
- Koog YH, Jung WY. Time Course of Placebo Effect of Acupuncture on Pain: A Systematic Review. ISRN Pain. 2012 Nov 28;2013:204108.
Πλαίσιο ανάγνωσης της έρευνας
Η γενική εικόνα για τον πόνο και τους περιορισμούς των δεδομένων παρουσιάζεται στην ενημέρωση του NCCIH. Για την αξιολόγηση της διαδικασίας μπορείτε να διαβάσετε και τις πληροφορίες του Guy’s and St Thomas’ NHS. Οι πηγές αυτές δεν πιστοποιούν το Satory και δεν αντικαθιστούν προσωπική ιατρική συμβουλή.